Geschiedenis

De oprichting van Euro’s voor Vrede voert terug naar het begin van de jaren tachtig, toen Nederland massaal te hoop liep tegen plannen voor de plaatsing van kruisraketten.

Veel mensen vonden demonstreren onvoldoende: ze wilden meer doen. Uit de Verenigde Staten kwam belastingweigeren overwaaien. Belastingweigeraars hielden een deel van hun belasting in, omdat ze niet mee wilden betalen aan defensie. In Nederland sloeg de slogan ‘Uit mijn beurs geen bommen!’ aan. In 1980 was de Beweging Weigering Defensiebelasting (BWD) geboren.

Steungroepen
De BWD had zijn hoogtepunt in 1985 en 1986, toen duizenden mensen als protest tegen de bewapening daadwerkelijk een deel van hun belastinggeld weigerden te betalen. De eerste jaren ging veel aandacht uit naar verbreiding van zulke weigeracties. Onder meer mobiliseerde de BWD lokale steungroepen om een deel van hun belastinggeld te bestemmen aan een vredesfonds. De overheid reageerde door openbare verkopen te houden of weigeraars af te sluiten van het energienet, vaak tot grote consternatie van buurtgenoten.

Wetsvoorstel

Later, toen de nieuwigheid van belastingweigeren af was en het aantal donateurs langzaam terugliep naar een stabiele groep van ongeveer duizend, verschoof het toneel naar de rechtszaal. De BWD kwam op voor het recht van haar achterban om geen medeverantwoordelijkheid te dragen voor het Nederlandse defensiebeleid. Hoewel rechters sympathiseerden met het streven, oordeelden ze dat het recht van het parlement om de overheidsbegroting vast te stellen prioriteit geniet: wie een andere verdeling voorstaat, dient het parlement te overtuigen. De BWD omarmde een wetsvoorstel, Wetsvoorstel Gewetensbezwaren Militaire Bestemming Belastinggelden (GMBB), dat voorzag in erkenning van gewetensbezwaren tegen defensiebelasting, net zoals dienstweigeraars het recht hebben om volgens hun geweten te handelen. Het wetsvoorstel is nooit in de Tweede Kamer in stemming gebracht.

Nieuwe richting
Eind jaren negentig volgde een periode van heroriëntatie. De internationale context van vrede en veiligheid was sinds de val van de Muur fundamenteel veranderd: de Koude Oorlog had plaatsgemaakt voor burgeroorlogen en gewapende conflicten, die buiten het oog van de camera’s miljoenen slachtoffers maakten. Voor preventie en bemiddeling was nauwelijks geld beschikbaar, terwijl wapenuitgaven wereldwijd bleven stijgen tot een bedrag van jaarlijks 950 miljard. De BWD besloot zich te gaan richten op het motiveren van mensen om meer middelen te besteden aan vredesdoeleinden. De nieuwe naam: Euro’s voor Vrede.

Projecten
De afgelopen jaren heeft Euro’s voor Vrede met steun van NCDO, Oxfam Novib, Hivos, Cordaid, IKV Pax Christi, Stichting Vluchteling, CMC, Kerk en Wereld en ASN Bank verschillende innovatieve projecten gerealiseerd:

In 2004 ontwikkelt Euro’s voor Vrede de Schone Handafdruk. De Schone Handafdruk is een aansprekende lijst vragen, die inzichtelijk maakt hoe mensen met hun leefstijl kunnen bijdragen aan vrede elders. Zie www.schonehandafdruk.nl.
Met Ministerie van Vrede gaat Euro’s voor Vrede aan de slag met de Schone Handafdruk. Via workshops, online discussies en bijeenkomsten van een denktank worden jongeren uitgedaagd om hun visie op dwarsverbanden tussen duurzame ontwikkeling en conflictpreventie te geven.
In de aanloop van de parlementsverkiezingen van 2006 ontwikkelt Euro’s voor Vrede Begroot je Rijk, een begrotingsspel dat kiezers inzicht geeft in de concrete gevolgen van hun stemkeuze voor het beleid van de Nederlandse regering ten aanzien van vrede en veiligheid. Het project is een succes: ruim 3.300 kiezers van divers pluimage nemen deel en Euro’s voor Vrede ontvangt veel positieve feedback. Zie www.begrootjerijk.nl.
In januari 2007 lanceert Euro’s voor Vrede het onderwijsproject Markt voor Vrede: een online termijnmarkt voor het voortgezet onderwijs over de wederopbouw in conflictgebieden. De eerste editie staat in het teken van Uruzgan. Meer dan 750 scholieren van 19 scholen nemen enthousiast deel. Op 9 mei vind, onder aanwezigheid van Minister Verhagen en Minister Van Middelkoop, de uitreiking van de schoolprijs van Markt voor Vrede plaats: de première van Gijs Wanders’ voorstelling Breekbaar Nieuws. In februari en mei 2008 volgt de tweede editie van de serious game, met als thema het vredesproces in Darfur en voor het eerst een publieksmarkt. Jan Pronk verzorgt een gastles op een deelnemende school tijdens een scholentour. In november 2008 en maart 2009 start de derde editie, Markt voor Vrede 3.0. Middelbare scholieren en het Nederlands publiek verdiepen zich in vrede en veiligheid in DR Congo en Burundi. Meer actuele informatie over Markt voor Vrede vind je op www.marktvoorvrede.nl.
Euro's voor Vrede ontwikkelt in 2008, in navolging van Begroot je Rijk, het interactieve begrotingsspel Budget Europe. Het project geeft jongeren inzicht in de financiën en taken van de Europese Unie. Na afloop van begrotingsspel kunnen zij kritisch reflecteren op impact van de Europese Unie op vrede en veiligheid. Centraal staat de vraag: Als jij het in Europa voor het zeggen had, hoe zou jij de centen verdelen? Kijk ook op www.budgeteurope.nl.
In hetzelfde jaar gaat ook het project Romeo & Julia 2.0 van start. In samenwerking met Landelijke StichtingTegenZinloosGeweld maakt Euro's voor Vrede een kant-en-klaar lespakket voor een projectweek over communicatie en omgangsvormen. Aspecten van sociale veiligheid worden in de klas bespreekbaar gemaakt. Met het project Romeo & Julia 2.0 worden vmbo-scholieren geïnspireerd om op een meeslepende wijze hun talenten in te zetten voor conflictpreventie en –bemiddeling.